Jeszcze niedawno, gdy mówiliśmy o nałogach, najczęściej chodziło o alkohol, papierosy albo narkotyki. Dziś lista jest znacznie dłuższa. XXI wiek przyniósł nowe uzależnienia: od smartfona, internetu, social mediów, gier, zakupów online, hazardu, pornografii, jedzenia i leków. Wspólny mianownik? Natychmiastowa nagroda: kliknięcie, lajki, wygrana, paczka z dostawy albo kolejny odcinek serialu.
Skala problemu jest coraz lepiej widoczna w badaniach. Według WHO Europa 11% nastolatków wykazuje objawy problematycznego używania mediów społecznościowych, a 12% młodych ludzi jest zagrożonych problematycznym graniem. W Polsce raport NASK „Nastolatki” pokazuje, że 36% badanych nastolatków doświadcza nasilonych trudności związanych z używaniem internetu, a 55% przyznaje, że powinno mniej korzystać z telefonu.
To nie znaczy, że internet jest zły. Problem zaczyna się wtedy, gdy ekran wypiera sen, naukę, relacje, ruch i odpoczynek. Telefon przestaje być narzędziem, a staje się smyczą.
Kolejnym nałogiem XXI wieku jest hazard online. Kiedyś trzeba było iść do kasyna albo punktu z automatami. Dziś wystarczy aplikacja i karta płatnicza. WHO szacuje, że 1,2% dorosłej populacji świata ma zaburzenia hazardowe. W Polsce, według KCPU/CBOS, 31,7% osób w wieku 15+ gra w gry na pieniądze.
Do tego dochodzą zakupy online, kompulsywne jedzenie, pornografia i nadużywanie leków. Nie zniknęły też stare uzależnienia: alkohol nadal pozostaje jednym z największych problemów zdrowia publicznego w Polsce, a dane sejmowe wskazują na około 582 tysiące osób uzależnionych.
Najtrudniejsze w nowych nałogach jest to, że wyglądają normalnie. Granica pojawia się wtedy, gdy człowiek traci kontrolę, zaniedbuje obowiązki i nie potrafi odpocząć bez bodźca.
Najważniejsze pytanie brzmi: czy nadal ja tym kieruję, czy to już kieruje mną?
