W świecie przepełnionym elektroniką, nadmiarem informacji i codziennymi problemami często szukamy ucieczki, która pozwoli nam choć na chwilę odetchnąć. Tym dla wielu ludzi są książki, które potrafią przenieść nas w zupełnie inny świat.
Co roku 23 kwietnia obchodzimy święto wszystkich opowieści oraz ich autorów, aby przypomnieć sobie, ile dla świata znaczy literatura. Z tej okazji możemy zauważyć wiele promocji w sklepach czy aplikacjach z e-bookami oraz audiobookami oraz warsztatów związanych z samym pisaniem.
Geneza święta
Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich swoje początki zawdzięcza katalońskiemu wydawcy Vicentowi Clavelowi, który już w 1922 roku zaproponował ustanowienie takiego święta w celu promocji czytelnictwa. W 1995 roku UNESCO ogłosiło, że dzień ten będzie obchodzony 23 kwietnia. Data ta nie jest przypadkowa – to rocznica śmierci wybitnych pisarzy, takich jak William Szekspir czy Inca Garcilaso de la Vega, a także czas związany z wieloma innymi ważnymi postaciami literatury.
Od tamtej pory obchodzimy go poprzez Targi Książek, spotkania autorskie, wydarzenia w bibliotekach i księgarniach, a także różnorodne inicjatywy promujące czytanie!
Stan czytelnictwa w Polsce
Nie od dziś wiadomo, że słowo pisane rozwija wyobraźnie, poszerza wiedze i pomaga lepiej zrozumieć otaczający nas świat. Pomimo przejmującej glob elektroniki, możemy zaobserwować wiele działań mających na celu zbadanie poziomu czytelnictwa. Dzięki raportom Biblioteki Narodowej dowiadujemy się, że w ciągu ostatnich trzech lat czytanie książek w Polsce utrzymuje się na stabilnych 41-43%. Oprócz tego czytamy również, że chęci czytania biorą się nie tylko ze środowiska szkolnego, ale głównie wywodzą się z domu. Wpływ na to ma, np. wykształcenie rodziców czy miejsce zamieszkania. Badanie pokazuje, że w im większym mieście mieszkamy, tym więcej osób sięga po książki. Tłumaczyć to możemy ilością bibliotek, księgarń czy antykwariatów, których w małych mieścinach nadal znacząco brakuje. Ciekawym również faktem jest znacznie większy odsetek czytelniczek, niż czytelników (odpowiednio – 47% i 34%). Dzieje się to na skutek dłuższego czasu nauki u kobiet, które nie tyle czytają więcej, co nie porzucają tego zajęcia po studiach.
Skąd brać książki?
Aktualny rynek podaje nam na tacy wiele możliwości. Mamy świetne serwisy dla ebooków oraz audiobooków, m.in. Legimi, BookBeat, Audioteka, EmpikGo, Storytel. Jest wiele wydawnictw zajmujących się specyficznymi gatunkami książek, np. Wydawnictwo Czarne, które specjalizuje się w literaturze faktu, eseistyce oraz polskiej i światowej prozie. Księgarnie online rozsiewają się jak grzyby po deszczu, a i tych stacjonarnie jest nie mało, co więcej rośnie popularność antykwariatów, co zawsze daje starym książkom nowe życie! Dlatego żyjąc w czasach, gdzie możemy wybierać ile chcemy, musimy się jedynie zastanowić, co będzie dla nas najwygodniejsze. Czytanie to ma być przyjemność, a nie przykry przymus. Może być to nagroda po ciężkim dniu, jak i zapowiedź świetnie zapowiadającego się dnia. Tylko od nas zależy jak będzie nam najwygodniej sięgnąć po książkę i w jakiej jej formie.
Jak zacząć swoją przygodę z książkami
Krótki poradnik:
- Zastanów się o czym najchętniej chciałbyś czytać: czy będzie to Twoje hobby (gotowanie, bieganie, łowienie ryb)? Czy będzie to na temat Twojej pracy (lotnictwo, marketing, medycyna)? Czy może coś całkowicie odmiennego (tematy psychologiczne, historyczne, fikcyjne)?
- Pomyśl, jak chciałbyś czytać: lubisz czytać na papierze? Jeśli nie, to czy wygodniej jest Ci z elektroniką? Odpowiedź twierdząca może poprowadzić w stronę urządzeń zwanych czytnikami. To przenośne urządzenia elektroniczne z ekranem technologii e-papieru, przeznaczone do wygodnego czytania nie tylko książek, ale i gazet oraz dokumentów w wersji cyfrowej. Trzecią opcją są audiobooki, których można słuchać podczas sprzątania, spacerów czy jazdy komunikacją!
- Rozpatrz co najbardziej ci odpowiada: wypożyczanie książek, kupowanie nowych (albo używanych) czy któreś z powyższych opcji, tj. czytnik, audiobook.
Ostatnim krokiem jest wybór gatunku literackiego, w kierunku którego chcielibyśmy pójść. Tak jak wyżej zostało wspomniane, rynek mamy bardzo duży i dla każdego coś się znajdzie!
Typy utworów
W fantastyce wyróżniamy dark, low czy high fantasy. Od paru lat mamy także romantasy (romans z fantastyką). Jest zarówno twórczość obyczajowa z wątkami miłosnymi, jak i liryka erotyczna. Czytać możemy także kryminały, które powinniśmy odróżnić od thrillerów, a zwłaszcza tych psychologicznych. Dla zainteresowanych kosmonautyką oraz nauką, idealną ścieżką jest całe science-fiction, które możemy podzielić na cyberpunk, dystopie, czy moje personalnie ulubione, postapo. Występuje też twórczość faktu, czyli reportaże, wywiady, biografie, dzienniki, a także literatura piękna, która charakteryzuje się emocjonalnością i może nią być zarówno wiersze, jak i przeróżne powieści.
Book Media
Posiadanie takiej różnorodności niekiedy może nas przytłoczyć, więc z pomocą wyboru przychodzą tzw. Book Media! Od lat główny kontent książkowy rozwijał się na platformie YouTube, gdzie możemy oglądać polsko- jak i anglojęzycznych twórców. W czasach pandemii prężnie rozwinęły się również takie serwisy jak Facebook, Instagram czy TikTok. Powstają wspaniałe społeczności Moli Książkowych, które nie raz prowadzą do przyjaźni, spełniania marzeń czy wychodzenia ze strefy komfortu! Oprócz tego na uczelniach czy w bibliotekach widzimy wzrost kół naukowych czy wydarzeń około książkowych.
Nie możemy zapomnieć, że to nie tylko dzień książek, lecz i ich twórców! Ochrona praw ma zapewnić twórcom wyłączną decyzyjność w sprawach publikacji, kopiowaniu oraz rozpowszechnianiu swoich dzieł. W Polsce kwestie te reguluje ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, która chroni utwory literackie od momentu ich stworzenia, bez potrzeby rejestracji. Na świecie zasady ochrony są podobne dzięki międzynarodowym porozumieniom, takim jak Konwencja Berneńska z 1886 roku, które uznają prawa autorów w wielu krajach. O czym należy pamiętać, to, że pod ochroną są również nigdy nie ukończone utwory. Szerzej podjęty temat został na stronie Biblioteki Narodowej, na którą odsyłam ciekawskich.
Wiele wydarzeń pokazuje nam, że warto czytać, edukować się i przede wszystkim czerpać z tego frajdę. Kto czyta książki ten żyje podwójnie”, powiedział Umberto Eco. A Ty, jak żyjesz?
